|
TÜRK TOPLUMUNDA KOZMETİK
TÜKETİCİ DAVRANIŞLARI
Yazar : Celalettin R. ÇELEBİ
TANIM
Kozmetik ürünler: insan vücudunun
epidermis, tırnaklar, kıllar, saçlar dudaklar ve genital organlar
gibi değişik dış kısımlarına, ağız ve dişlere veya mukozaya
uygulamak üzere hazırlanmış, amacı veya yan amacı bu kısımları
temizlemek, koku vermek ve korumak suretiyle iyi bir durumda
muhafaza etmek, görümünü değiştirmek ve vücut kokularını düzeltmek
olan, saç boyaları ve saç açıcıları da dahil bütün preparatlar
ve/veya maddelerdir.
AMAÇ
Türkiye
genelinde yaşayan 18-59 yaş arası bay ve bayanların kişisel
bakımları için yaptıkları uygulamalar, kullandıkları kozmetik ürün
ve bu ürünleri kullanma alışkanlıklarını belirlemek.
MATERYAL
Bu
araştırmanın materyalini; Türkiye sınırları içerisinde 7 (yedi)
coğrafi bölgeye bağlı 15 (on beş) ilde yaşayan 18-59 yaş arası 1025
bayan ve 1025 bay olmak üzere toplam 2050 kişi ile yapılan anket
cevaplarından oluşan veriler ve ilgili kaynaklar oluşturmaktadır.
YÖNTEM
Veri Toplama Teknikleri
Bu
araştırmaya katılan bayanlar için hazırlanan anket 3 bölümden
oluşmaktadır. I. Bölüm kişisel bilgilere dair 14 sorudan; II. Bölüm
kozmetik ürün kullanımına dair 65 sorudan; III. Bölüm ise kozmetik
uygulamaları içeren 20 sorudan olmak üzere toplam 99 sorudan
oluşmaktadır.
Bu araştırmaya katılan baylar için hazırlanan anket ise 2 bölümden
oluşmaktadır. I. Bölüm kişisel bilgilere dair 14 sorudan; II. Bölüm
kozmetik ürün kullanımına dair 32 sorudan oluşmaktadır.
Evren
Bu
araştırma Türkiye sınırları içerisinde 7 (yedi) coğrafi bölgeye
bağlı 81 (seksen bir) ili kapsamaktadır.
Örneklem
Türkiye
sınırları içerisinde 7 (yedi) coğrafi bölgeden rastgele yöntemle
seçilen 15 ilden oluşmaktadır.
Örnekleme Dahil Edilen Şehirler
|
BÖLGE
|
ŞEHİR
|
Merkez
İlçe
|
BAY
|
BAYAN
|
İLÇE
|
BAY
|
BAYAN
|
Kırsal
Kesim
|
BAY
|
BAYAN
|
|
İÇ
ANADOLU
BÖLGESİ
|
ANKARA
|
Mamak
Yenimahalle
Altındağ
Keçiören
Çankaya
Ankara Mer.
|
194
|
195
|
Gölbaşı
Sincan
|
27
|
28
|
Kıbrıs
Köyü
Ortaköy
Kızılcahamam
Yeni
Çimşit
Ovacık
Saraycık
Bağlum
Ergazi
Tatlar
Örencik
Yüksektepe
|
79
|
77
|
|
KIRIKKALE
|
Kırıkkale
Merkez
|
15
|
15
|
Keskin
|
5
|
5
|
Kurşunkaya
|
5
|
5
|
|
KIRŞEHİR
|
Kırşehir
Merkez
|
10
|
10
|
Macur
|
10
|
10
|
Karakuyu
|
5
|
5
|
|
ÇORUM
|
Çorum
Merkez
|
10
|
10
|
Bayat
|
8
|
8
|
Yenişıhlar
|
7
|
7
|
|
AKDENİZ
BÖLGESİ
|
ANTALYA
|
Antalya
Merkez
|
56
|
56
|
Manavgat
Yeniköy-Serik
Finike-Elmalı
Korkuteli
Gündoğmuş
|
48
|
49
|
Hacıobası
Kadriyeli
Pınarakını
Hafızbey
Turunçova
Çığlık
|
46
|
45
|
|
MERSİN
|
Mersin
Merkez
|
20
|
20
|
Erdemli
Tarsus
|
18
|
17
|
Sıraç
Kocayer
|
12
|
13
|
|
EGE BÖLGESİ
|
İZMİR
|
Altındağ
Konak
Karşıyaka
|
41
|
38
|
Şakran
Urla
Bornova
Torbalı
Aliağa
|
36
|
41
|
Bağyurdu
Eğridere
Mordoğan
|
23
|
21
|
|
MANİSA
|
Manisa Merkez
|
29
|
28
|
Turgutlu
Saruhanlı
|
25
|
24
|
Urganlı
Adilova
Mandallı
|
21
|
23
|
|
DENİZLİ
|
Denizli Merkez
|
10
|
10
|
Sarayköy
|
7
|
9
|
Yatırkasabası
|
8
|
6
|
|
MARMARA BÖLGESİ
|
İSTANBUL
|
İstanbul
Merkez
|
18
|
18
|
Avcılar
Sivri
|
17
|
16
|
Firüzköy Gazitepe
|
15
|
16
|
|
BURSA
|
Bursa Merkez
|
9
|
9
|
Kestel
|
9
|
9
|
Alcanlar
|
7
|
7
|
|
KOCAELİ
|
Kocaeli Merkez
|
24
|
24
|
Gebze
Körfez
Karamürsel
|
28
|
28
|
Yukarıhereke
İnebeyli
Molla Fener
|
23
|
23
|
| |
|
TOPLAM
|
229
|
229
|
|
50
|
51
|
|
96
|
94
|
|
DOĞU
ANADOLU BÖLGESİ
|
ERZURUM
|
Erzurum Merkez
|
23
|
27
|
Aşkale
Tortum
|
15
|
12
|
Yerköy
Şenyurt
|
12
|
11
|
|
KARADENİZ
BÖLGESİ
|
GİRESUN
|
Giresun Merkez
|
8
|
9
|
Bulancak
|
10
|
8
|
Pazarsuyu
|
7
|
8
|
|
GÜNEY DOĞU
ANADOLU BÖLGESİ
|
GAZİANTEP
|
Gaziantep
Merkez
|
9
|
9
|
Nizip
|
8
|
8
|
Günalt
|
8
|
8
|
|
TOPLAM
|
|
476
|
478
|
|
271
|
272
|
|
278
|
275
|
|
GENEL TOPLAM
|
2050
|
En Uzun Oturduğu Yer
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
|
Köy/Kasaba
|
285
|
13,7
|
301
|
14,7
|
586
|
28,4
|
|
İlçe
|
312
|
15,75
|
281
|
13,75
|
593
|
29,5
|
|
İl/Merkez
İlçe
|
428
|
20,55
|
443
|
21,55
|
871
|
42,1
|
|
TOPLAM
|
1025
|
50,0
|
1025
|
50,0
|
2050
|
100,0
|
Meslek Dağılımı
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
|
Ev Hanımı
|
443
|
21,5
|
-
|
-
|
443
|
21,5
|
|
İşçi
|
76
|
3,5
|
192
|
9,35
|
268
|
12,4
|
|
Memur
|
131
|
6,5
|
150
|
7,3
|
281
|
13,8
|
|
Serbest Meslek
|
82
|
4
|
339
|
16,1
|
421
|
20,1
|
|
Öğrenci
|
219
|
10,7
|
207
|
10,35
|
426
|
20,4
|
|
Diğer
|
74
|
3,6
|
137
|
6,9
|
211
|
10,5
|
|
GENEL TOPLAM
|
1025
|
50,0
|
1025
|
50,0
|
2050
|
100,0
|
Eğitim Durumu
Dağılımı
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
|
İlköğretim
|
383
|
18,7
|
319
|
15,5
|
702
|
34,2
|
|
Lise
|
337
|
16,5
|
362
|
17,5
|
699
|
34,1
|
|
Ön Lisans
|
80
|
3,8
|
81
|
4
|
161
|
7,8
|
|
Lisans
|
177
|
8,4
|
214
|
10,5
|
391
|
18,9
|
|
Yüksek Lisans
|
28
|
1,6
|
30
|
1,6
|
58
|
3,2
|
|
Lisans Üstü
|
5
|
0,25
|
9
|
0,45
|
14
|
0,7
|
|
Diğer
|
15
|
0,75
|
10
|
0,5
|
25
|
0,8
|
|
TOPLAM
|
1025
|
1025
|
2050
|
100,0
|
Yaş Dağılımı
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
|
18-25 Yaş
|
446
|
22
|
387
|
19
|
833
|
41
|
|
26-35 Yaş
|
306
|
15
|
359
|
17,5
|
665
|
32,5
|
|
36-45 Yaş
|
182
|
9
|
182
|
8,7
|
364
|
17,7
|
|
46-59 Yaş
|
91
|
4,45
|
97
|
4,8
|
188
|
9,3
|
|
TOPLAM
|
1025
|
50,0
|
1025
|
50,0
|
2050
|
100,0
|
Gelir Durumu
Dağılımı
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
|
-/250 milyon
|
96
|
4,7
|
54
|
2,8
|
150
|
7,5
|
|
251/500 milyon
|
372
|
18
|
342
|
16,7
|
714
|
34,7
|
|
501/1 milyar
|
363
|
17,5
|
410
|
20
|
773
|
37,5
|
|
1 milyar/+
|
194
|
8,5
|
219
|
11
|
413
|
19,5
|
|
TOPLAM
|
1025
|
50,0
|
1025
|
50,0
|
2050
|
100,0
|
Kozmetik Ürünlere
Ayrılan Aylık Bütçe Dağılımı
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
|
-/20 milyon
|
537
|
26,2
|
533
|
26
|
1070
|
52,2
|
|
21/40 milyon
|
287
|
14
|
317
|
15,45
|
604
|
29,45
|
|
41/80 milyon
|
101
|
4,95
|
87
|
4,25
|
188
|
4,25
|
|
81/100 milyon
|
29
|
1,4
|
20
|
1
|
49
|
2,4
|
|
101/+ milyon
|
10
|
0,5
|
6
|
0,3
|
16
|
0,8
|
|
Diğer
|
61
|
3,0
|
62
|
3
|
123
|
3,3
|
|
TOPLAM
|
1025
|
50,0
|
1025
|
50,0
|
2050
|
100,0
|
Kozmetik Ürün
Kullanımı Yaş Dağılımı
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde
(%)
|
|
18-25 Yaş
|
901
|
43,75
|
941
|
45,75
|
1842
|
89,85
|
|
26-35 Yaş
|
102
|
5
|
72
|
3,5
|
174
|
8,5
|
|
36-45 Yaş
|
12
|
0,7
|
7
|
0,4
|
19
|
1,1
|
|
46-59 Yaş
|
10
|
0,9
|
5
|
0,5
|
15
|
1,4
|
|
TOPLAM
|
1025
|
50,0
|
1025
|
50,0
|
2050
|
100,0
|
Kozmetik Ürün
Alışverişinin Yapıldığı Yerler
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
|
Bakkal/Market
|
192
|
9
|
229
|
11,15
|
421
|
20,15
|
|
Süpermarket/
Hipermarket
|
215
|
10,5
|
386
|
18,85
|
601
|
28,9
|
|
Eczane
|
53
|
2,5
|
85
|
4,15
|
138
|
6,2
|
|
Parfümeri
|
457
|
22,5
|
267
|
13
|
724
|
35,5
|
|
Kuaför ve Güzellik Salonları
|
37
|
2,1
|
20
|
1
|
57
|
2,2
|
|
Online
|
14
|
0,9
|
7
|
0,3
|
21
|
1,2
|
|
Direkt Satış
|
52
|
2,6
|
23
|
1,1
|
75
|
3,7
|
|
Diğer
|
5
|
0,3
|
8
|
0,4
|
13
|
0,7
|
|
TOPLAM
|
1025
|
50,0
|
1025
|
50,0
|
2050
|
100,0
|
Kozmetik Ürün
Alırken Etkilenme Durumu
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
|
Görsel Medya
|
118
|
5,75
|
149
|
7,25
|
267
|
13
|
|
Yazılı
Basın
|
18
|
0,9
|
20
|
1,0
|
38
|
1,9
|
|
Arkadaş
Tavsiyesi
|
184
|
9,0
|
160
|
7,8
|
278
|
16,8
|
|
Uzman Tavsiyesi
|
153
|
7,45
|
73
|
3,55
|
226
|
11,0
|
|
Doktor
|
13
|
0,65
|
19
|
0,95
|
32
|
1,6
|
|
Kendim Karar Veririm
|
534
|
26,05
|
586
|
28,6
|
1120
|
54,65
|
|
Diğer
|
5
|
0,25
|
18
|
0,9
|
23
|
1,15
|
|
TOPLAM
|
1025
|
50,0
|
1025
|
50,0
|
2050
|
100,0
|
Kozmetik Ürün
Alışverişi Ödeme Yöntemleri
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
|
Nakit
|
762
|
37,15
|
728
|
35,45
|
1490
|
72,6
|
|
Kredi Kartı
|
169
|
8,25
|
207
|
10,1
|
376
|
18,26
|
|
Taksit Kart
|
37
|
1,8
|
18
|
0,9
|
55
|
2,7
|
|
Hesaba Yazdırma
|
42
|
2,05
|
54
|
2,65
|
96
|
4,7
|
|
Diğer
|
15
|
0,75
|
18
|
0,9
|
33
|
1,65
|
|
TOPLAM
|
1025
|
50,0
|
1025
|
50,0
|
2050
|
100,0
|
Kozmetik Ürün
Alırken Dikkat Edilen Hususlar
| |
Bayan
|
Bay
|
Genel Toplam
|
|
Seçenekler
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
Frekans (f)
|
Yüzde (%)
|
|
Ucuz Olmasına
|
243
|
11,85
|
228
|
11,1
|
471
|
22,97
|
|
Marka Olmasına
|
333
|
16,25
|
339
|
16,55
|
672
|
32,8
|
|
Özel Bir
Tercihim Yok
|
385
|
18,8
|
405
|
19,75
|
790
|
38,55
|
|
Diğer
|
64
|
3,1
|
53
|
2,6
|
117
|
5,7
|
|
TOPLAM
|
1025
|
50,0
|
1025
|
50,0
|
2050
|
100,0
|
SONUÇLAR
Türk toplumunun (18-59 yaş arası) %82’sinin aylık bütçelerinde
kozmetik ürünlere 40 milyon TL’sının altında pay ayırdığı
(%52,2’sinin 20 milyon TL’nin altında),
Türk toplumunun %89,85’inin 18 ile 25 yaş arasında kozmetik ürün
kullanmayı tercih ettiği,
Türk toplumunun %35,5‘inin kozmetik ürün alışverişini parfümeriden
yapmayı tercih ettiği,
Türk toplumun %54,65’inin kozmetik ürün almaya kendilerinin karar
verdiği,
Türk toplumunun %72,6’sının kozmetik ürün alışverişini nakit yapmayı
tercih ettiği,
Türk toplumunun %38,55’inin kozmetik ürün alışverişi yaparken özel
bir tercihinin olmadığı tespit edilmiştir.
Ayrıntılı Bilgi için : Yrd. Doç. Dr.
Celalettin R. Çelebi'ye ulaşabilirsiniz
crcelebi@gazi.edu.tr
|
