ÜLKEMİZDE UYGULAMALI KOZMETOLOJİ EĞİTİMİNİN TEK ADRESİ: G.Ü.M.E.F. KUA. VE GÜZELLİK BİLGİSİ EĞİTİMİ ABD

Doç. Dr. Celalettin R. ÇELEBİ * 

Kozmetoloji terminolojisinde bir kargaşa yaşanıyor. Kozmetoloji nedir?

Kozmetoloji, saç, deri ve eklerinin kozmetik ürün, cihaz ve işlem kullanılarak; temizlenmesi, bakımı, süslenmesi, güzel kokması ve bu durumda muhafaza edilmesi ile ilgili uygulamalı bilim ve sanatlara denir. 

Kozmetoloji bazı branşlarla çakışıyor. Kozmetik teknoloji eczacılıkla, kozmetik dermatoloji tıp bilimiyle ve kozmetik kimya kimya mühendisliğiyle bazı ortak alanları kapsıyor. Ancak kozmetoloji sözcüğü normal saç ve deriye uygulamalı sanat ve bilimleri içermesi nedeniyle diğerlerinden ayrılıyor.

Kozmetoloji profesyonelleri kimlerdir?

Kozmetoloji profesyonelleri dediğimiz zaman aklımıza güzellik uzmanları, estetisyenler, masör, makyöz, kuaför, epilasyon uygulayıcıları, tırnak teknisyenleri, spa terapistleri vb. meslekleri uygulayan kişiler geliyor. Ülkemizde bu meslek dalında çalışan ara eleman kadrosu bizzat anabilim dalımızın yaptığı bir araştırma çerçevesinde 85 000 civarında, kayıtsız olanları da hesap edecek olursak bu rakamı 100 000 civarında düşünebiliriz.

Peki bu sayı ülkemiz açısından yeterli midir?

Avrupa Birliği, 15 asil üyesiyle yaklaşık 300 milyonluk bir popülasyon. Bundan iki yıl önce yapılan bir çalışmada, bir milyon kozmetoloji profesyoneli bulunduğu tespit edilmiş. Ülkemizde yüz bin profesyonel bulunduğunu düşünecek olursak, bu konuda eksiklerimiz olduğunu söyleyebiliriz. AB’de 300 kişiye bir kozmetolog yani saç ve cilt profesyoneli düşmekte, ülkemizde ise bunun iki misli sayıda kişiye yani 700 kişiye bir kozmetolog düştüğünü görüyoruz.

Refah toplumlarının ihtiyaç ve trendlerine baktığımızda Avrupa Birliği’ne nazaran bu rakam eksik görülmektedir. Ancak burada sayısal orandan daha ziyade önemli olan bir konu var. O da nitelikli ara eleman yetiştirilmesidir. Bilgi ve becerisi yüksek ara eleman yetiştirilmesi ve bu elemanların eğitiminin yüksek düzeyde olması önemlidir. Çünkü özellikle kozmetoloji branşında ara elemanlar direkt insan vücuduyla uğraşmakta ve uygulama yapmaktadırlar. Bu bakımdan ara elemanlara verilecek eğitim bir bakıma insan sağlığını da ilgilendirmektedir.

Kozmetoloji profesyonellerini kim, nerede eğitir?

Ülkemizde kozmetoloji profesyonelleri halk eğitim merkezleri, mesleki eğitim merkezleri gibi yaygın, meslek liseleri gibi örgün mesleki eğitim kurumlarında lisans eğitimi almış kozmetoloji öğretmenleri tarafından yetiştirilirler. Ancak bundan sonra hizmet verebilirler. Anabilim dalımızın 4 yıllık lisans programında biz meslek liselerine ve halk eğitim merkezlerine kozmetoloji öğretmeni yetiştiriyoruz. Her yıl 40 öğrenci mezun veriyoruz. Şu anda 200 lisans öğrencimiz mevcut. Ayrıca Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde kuaförlük ve güzellik bilgisi eğitimi yüksek lisans programımız mevcut. Halen devam eden yaklaşık 25 yüksek lisans öğrencisi var. Önceki mezunlarla beraber 50’ye yakın yüksek lisanslı öğrencimiz var. Doktora programları için de imkanlarımızı zorluyoruz.  Tabi doktora programı olmadığı takdirde akademik ilerleme de söz konusu olamıyor. YÖK, Doçentlik programı açamıyor.

Anabilim dalımızda dört yıllık lisans ve yüksek lisans programlarının yanı sıra yine fakültemiz bünyesinde alt yapı hizmeti verdiğimiz Ankara Meslek Yüksekokulu’nun yaklaşık 250 cilt ve saç eğitim programı öğrencisi mevcut. Dolayısıyla 250 MYO öğrencisi, 200 lisans öğrencisi, 50 yüksek lisans, neredeyse 500 öğrenciye hizmet veren bir bölümüz. Ayrıca üniversitemizin Ankara Büyükşehir Belediyesi ile beraber yürüttüğü BELTEK programı çerçevesinde 50 kişiye eğitim veriyoruz. Bir yılda eğitim verdiğimiz öğrenci sayısı toplam 550’yi buluyor.

Peki öğretim elemanımız yeterli midir?

Benim dışımda beş öğretim görevlisi arkadaşım var. Altyapı ve kadro sorunlarımıza rağmen bu arkadaşlarımla beraber ikinci eğitim ve BELTEK de dahil olmak üzere hizmeti aksatmadan sürdürmeye çalışıyoruz. Anabilim dalımızın 10 öğrencilik saç bakımı atölyesi, 5 öğrencilik cilt bakımı ünitesi, 10 öğrenciye yetecek el ayak ünitesi, 5 öğrenciye yetecek boyutta epilasyon ünitesi mevcut.

Anabilim dalı bünyesinde yeni açtığımız kozmetoloji danışma hattını hatırlatmak istiyorum. Tüm kamuoyunun  kozmetik ürün, işlem ve cihazlarla ilgili her türlü sorununu aktarabileceği bir danışma hattımız var. Buraya herkes telefon, e-mail, fax, posta ile ulaşarak yada bizzat gelerek malumat ve bilgi alabilir.Bu danışma hattıyla (www.kozmetolojidanisma.gazi.edu.tr) bağlantılı Türkiye’nin ilk dokümantasyon merkezini de hizmete açtığımızı ifade etmek isterim. İki ünite bir arada önümüzdeki ay yapılacak olan Sanayi Bakanlığı’nın Tüketiciyi Koruma Hizmet Ödülü’ne aday olmamıza da vesile oldu. Bu arada gelişmekte olan bir laboratuarımızı da hatırlatmak isterim. İleride Teknopark içinde çok güzel bir alt yapı oluşturacak ülkemizin ilk Saç ve Deri Metroloji Laboratuarını da açmak üzere olduğumuzu söylemek isterim.

Bilimsel çalışmalarımız da var. Öğrencilerimizle beraber yürütüyoruz bu çalışmaları. Bunlardan en önemlisinin iki yıl kadar önce yaptığımız ‘Türk Kozmetik Ürün Tüketicileri Profili’ çalışması olduğunu söylemek isterim. Tüm Türkiye’nin yedi ayrı bölgesinde 15 ili kapsayan (kırsal ve kentsel), 2500 kişilik büyük bir tarama. Son sınıf öğrencilerimizle beraber yaptık. Yine öğrencilerimizle birlikte ‘ Türk Kozmetik Ürün Tüketicilerinde Marka Farkındalığı, Bağlılığı ve Tercihi’ çalışmamız var. Bu da Türkiye çapında 2500 kişilik bir tarama çalışması. Şu anda da Ankara’daki kuaför ve güzellik salonlarının kalite kontrol değerlendirmesi çalışmasını yaklaşık 1500 salonda öğrencilerimizin mezuniyet tez çalışmaları çerçevesinde yürütüyoruz. Büyük bir çalışma, halen devam ediyor. Analiz aşamasındayız.

Bunun dışında yeni açtığımız bir adet uygulamalı 50 kişilik çok amaçlı sınıfımızın da varlığını söylemek isterim. Bu sınıf amfi formatında tasarlandı. Aynı zamanda televizyon stüdyosu ve akıllı sınıf da olabilecek şekilde dizayn edildi. Bu sınıf uygulama cihazlarını da içinde barındıran bir ünite. Akıllı sınıf, uzaktan eğitim, telekonferans, video konferans dediğimiz uygulamalara ve donanıma, biraz mali destekle kavuşabilir.Bunun için DPT proje hazırlıklarımız sürüyor.

Amacımız uzun vadede döner sermaye ile tüm Ankara’ya hizmet götürüp öğrenci kapasitemizi iki misline çıkartmak ve çeşitlendirmek. Bu çerçevede son yılların popüler alanı ‘Spa Terapisti’ eğitim programı tamamlandı. Spa, sudan gelen sağlık anlamında. Beş yıldızlı otellerin hemen hemen bütün ünitelerinde, deniz kenarında, plaj, kaplıca da dahil olmak üzere spa üniteleri var. Türkiye’ye geçtiğimiz yıl 21 milyon turist geldiğini düşünecek olursak, bu gelen turistlere ek bir hizmet olarak hem ülkemize girdiyi artırma anlamında hem de onların kendilerini iyi hissetme imkanı verme adına eğitimli bir ara eleman kadrosunun hizmet vermesini amaçlıyoruz. Spa Terapisti Eğitim Programını önümüzdeki günlerde başlatmayı düşünüyoruz. Sanırım turizm işletmeleri buna rağbet edecektir. Bu çerçevede tasarladığımız Spa Terapisti Eğitim Programı nedeniyle önümüzdeki ay düzenlenecek Spa fuarında Spa turizm işletmecilerinin eğitim ödülüne de aday olduk. Aday olmak gurur verici. Kaldı ki yeni ara eleman yetiştirilmesi suretiyle ülkemizin istihdam sorununa da katkıda bulunacağımızı düşünüyorum.

Leonardo projelerine de katılıyoruz. Bu sene öğretim görevlisi arkadaşlarımla beraber öğrencilerimizi yurt dışına götürmeyi planlıyoruz. Projemizi hazırladık. Partnerimizi İngiltere’den bulduk.

Kendi imkanlarımızla çıkarttığımız Online Kozmetoloji Dergisi(OKD) dört yıldır düzenli olarak www.dermaneturk.com/OKD2.asp adresinden kamuoyuna ve eğitim camiasına hizmet vermektedir. 

Mezun olduktan sonra öğrencileriniz istihdam ediliyor mu?

Her yıl lisans eğitimine 40 öğrenci alıyoruz. Bizim öğrencilerimizin yüzde 99’u mezun olduktan sonra en geç 2 yıl içinde MEB bünyesindeki branş öğretmenliğine atanıyor. Tek olmamızın avantajı budur. Ancak yüzde 1 oranında öğrencimiz kozmetik sektöründe teknik eğitim elemanı olarak araştırma-geliştirme ve pazarlama kadrolarında görev alıyorlar. Almalarını da istiyorum. Alanın, endüstri ile bütünleşmesi gerekiyor. Bunun yanı sıra kendi işyerini açıp yüksek düzeyde kaliteli kozmetik hizmet veren öğrencilerimiz de var. Ama bunların sayısı çok az. Çünkü devlet memurluğu onlar için çok önemli bir güvence oluşturuyor. Ama kozmetik endüstrisinin ihtiyacına yönelik üst düzey teknik eğitim elemanı formasyonunu da vermeye çalışıyoruz.