LAZERLİ EPİLASYONDA HASTA MEMNUNİYETİ

YAZARLAR 

P.W Preston*& S.W Lanigan**

*Bringham skin centre city hospital

** Bringham skin centre city hospital and lasercare clinics Bringham  UK 

ÇEVİREN 

Hurigül BOĞAZ

Ank M.E.M Ve 4. Akşam Sanat Okulu Kuaförlük öğret.
 

ÖZET: 

Bilgi:  Lazerli epilasyon(LHR) istenmeyen tüyleri yok etmede yaygın kullanıma sahip bir tedavidir.

Amaç: LHR de hasta memnuniyetinin belirlenmesi.

Metotlar:  Klinik, uzun atışlı  ruby lazer, alexandrite lazer, Nd:YAG lazer türünde LHR uygulamaları sundu.Kliniğe gelen hastalar bir hasta memnuniyet anketi doldurdular.LHR  tedavisinde hastaların memnuniyeti  çizgisel analog üzerinde kaydedildi. ( Değerlendirmeye göre LAS 0: Lazer alternatif metottan çok daha kötü     10 :Lazer alternatif metottan çok daha iyi)

Sonuçlar: Epilasyon açısından hastaların % 71’ i tedavilerinden memnundu.Lazerle tedavi elektrolizli epilasyon  ve ağda ile uygun şekilde karşılaştırıldı.LHR elektrolizli epilasyonla karşılaştırıldığında 8.6 sonucunu,ağda ile karşılaştırıldığında 7.7 sonucunu verdi.LHR tedavileri sırasında hastaların % 61’i daha önceki uygulamalara nazaran daha az yardımcı bir metottan faydalandı.Pek çok hasta istenmeyen tüylerinden kurtulmak isteyen  diğer insanlara LHR yi tavsiye etti.

SONUÇ: Pek çok hasta LHR den memnun kalmıştır. 

GİRİŞ 

İstenmeyen tüyler bundan etkilenen hastaların yaşam kalitesine önemli derecede zarar verir.Bu durum utanma ve sıkılganlık gibi duygularla kendini gösterebilir ve/veya Kişisel ilişkilerin yanı sıra günlük faaliyetlerle  boş zaman faaliyetlerine de engel olabilir.Bu zarar egzama ve sedef hastalığı ile karşılaştırılabilir ve aknenin zararlarını da aşabilir(1).LHR artık, istenmeyen tüylere sahip hastalar için  sıkça kullanılan bir  tedavi şeklidir(2).

Bu çalışmanın amacı, hastaların, istenmeyen tüyler için lazer tedavisiyle ilgili memnuniyetlerini belirlemekti. 

Metotlar

         En az iki lazer seansına giren ve 3 haftalık bir dönemde LHR kliniğine devam eden  tüm hastalara, tedaviyle ilgili  memnuniyetlerini belirlemek  üzere bir anket doldurmaları istendi.(fig.1)Bu değerlendirme hastaların çoğunluğunda son lazer tedavisinden sonraki 4 ve 6.haftalar arasında gerçekleştirildi.

            Klinik long pulse ruby, alexandrite ve Nd:YAG lazer tedavilerini sundu. Fitzpatrick cilt foto tipi I-III e sahip hastaların tedavisinde tek veya kombinasyon olarak bu lazerlerin birer çeşidi uygulandı,ancak Fitzpatrick cilt foto tipi IV-V e sahip olan hastaların tedavisinde ağırlıklı olarak Nd:YAG lazer kullanıldı(Tablo1).Long ruby lazerde soğutma sistemi yoktu.Alexandrite lazerde soğutma sistemi kullanıyordu ve Nd:YAG lazerde soğutulmuş  temas diskinden faydalanıyordu.Uygulamalar sırasında hiçbir lokal uyuşturucuya gerek duyulmadı.Hastalara, lazer üretici firmaların  tavsiye ettiği şekilde parametreler  ve kullanılan protokollerden sonra muamele yapıldı.

            Anket tedaviden önce ve sonra  epilasyonun sıklığı ve metotları gibi bir takım  gerçek sorulardan oluşuyordu ve karşılaştırma yapılmasına olanak veriyordu.Hastalardan ayrıca,tedaviyle ilgili memnuniyetlerini epilasyon açısından çizgisel analog ölçekte(LAS) değerlendirmeleri istendi.Anketteki LAS uzunluğu 10 cm idi.Hastanın tepkisinin pozisyonu çizgi üzerinde cm olarak  ölçerek 10 üzerinden bir skor oluşturuldu.Lazer tedavisi ile elektroliz ve  ağda arasında karşılaştırma yapıldı.Yan etkileri kaydedildi ve hastanın lazer tedavisini,istenmeyen tüyleri olan diğer hastalara tavsiye  etmesinin ne kadar olası olduğu belgelendi.Hastaların cilt tipleri cevaplarıyla beraber  not edildi.

            İstatistik analiz için cilt tipleri Fitzpatrick cilt tipleri I-II ve IV-V olarak gruplandırıldı. Farklı cilt tipleri olan hastaların sonuçlarını karşılaştırmak üzere Mann-Whitney testi kullanılarak istatistik analiz gerçekleştirildi.

ŞEKİL 1.  LHR HASTA MEMNUNİYETİ ANKETİ

LAZER EPİLASYONDA HASTA MEMNUNİYETİ KONTROLÜ

    TARİH:...................YAŞINIZ:....................NHS/ÖZEL HASTA:............(Daire içine alınız)

Bu anketi doldurmaya zaman ayırdığınız için teşekkürler.Lütfen her soruyu cevaplayınız.

1- Lazer tedavisinden önce istenmeyen tüylerle nasıl başa çıkıyordunuz?

2- Haftada veya ayda kaç gün?

3- LHR tedavisinden önce  her ay istenmeyen tüylerinizden  kurtulmak için yaklaşık ne kadar para harcıyordunuz?

4- İstenmeyen tüylerle  şimdi nasıl baş ediyorsunuz?

5- Haftada veya ayda kaç gün?

6- İstenmeyen tüylerin epilasyonu için şimdi yaklaşık ne kadar para harcıyorsunuz? (Lütfen seyahat,klinik masrafları ve diğer masraflar gibi lazer maliyetlerini ayrı ayrı yazın)

7- Kliniğe gelmeden önce lazer tedavisinin tüm istenmeyen tüylerinizi.................................

     1    ziyarette

     ....  ziyarette (Lütfen bir sayı yazınız)

                                                                       gidereceğini düşündünüz mü?

8- Kaç seans lazer tedavisi gördünüz?

9- Tüy azalması konusunda tedavinizin sonuçlarından ne kadar memnunsunuz? (Cevabınızın ait olduğunu düşündüğünüz yere çizgi üzerinde bir X işaret koyunuz)

X----------------------------------------------------------------------X

Hiç memnun değilim                                                                  Çok memnunum

10- Tedavinizin sonuçları kliniğe gelmeden önceki beklentilerinizin ne kadar yakınında?(Daha önceki gibi bir X işaret koyun)

            X---------------------------------------------------------------------X

Beklentilerimin                                                            Tam beklediğim gibi

hiç yakınında değil

11- Tedavi beklentilerinizin ne kadar yakınında oldu- İlk başvurunuzdan sonra?

            X---------------------------------------------------------------------X

Beklentilerimin                   Tam beklediğim gibi                   hiç yakınında değil

12- Tedaviden kaynaklanan herhangi bir yan etkiden dolayı sıkıntı yaşadınız mı?

          Evet/Hayır          

 Evetse detaylarını yazınız.

13- Elektrolizli epilasyonla karşılaştırıldığında lazer tedavisi nasıldır? (Daha önceki gibi X işaret koyun)

X----------------------------------------------------------------------X

Lazer tedavisi                                                                         Lazer tedavisi

Elektrolizden çok daha kötü                                                    Elektrolizden çok daha iyi

14- Waxing ile karşılaştırıldığında Lazer tedavisi nasıldır?

X----------------------------------------------------------------------X

Lazer tedavisi                                                                         Lazer tedavisi

Waxingden çok daha kötü                                                      Waxingden çok daha iyi

15- Lazer epilasyonu ,istenmeyen tüyleri bulunan diğer hastalara tavsiye etme olasılığınız nedir?

X----------------------------------------------------------------------X

Lazer epilasyonu                                                                     Lazer epilasyonu

Asla tavsiye etmem                                                                 Her zaman tavsiye ederim

Eklemek istediğiniz başka yorumunuz var mı?

Bu anketi doldurmak için zaman ayırdığınız için teşekkür ederiz.                      

TABLO 1: LAZERLİ EPİLASYONDA KULLANILAN FOTOTİPLER VE LAZERLER

FOTO TİP                             KULLANILAN LAZERLER                                   N

 I-III                                    Alexandrite                                                5

                                          Nd: YAG                                                   7

                                          Alexandrite + Nd:YAG                               8         

                                          Nd:YAG + Ruby                                        2

                                          Alexandrite + Nd:YAG + Ruby                   2

 IV- V                                 Nd:YAG                                                     17

                                          Nd:YAG + Alexandrite                                1

N: Hastaların sayısı 

TABLO :2  LAZERLİ EPİLASYON SEANS SIKLIĞI

EPİLASYONUN SIKLIĞI    LHR’DEN ÖNCE (N)    LHR  TEDAVİSİ SIRASINDA (N)

  Günlük                                              11                                                                 4

< Günlükten haftalığa                          14                                                                 9

< Haftalıktan aylığa                               8                                                                 15

< Aylık                                                  1                                                                   8

   Asla                                                   2                                                                   0

N: Hastaların sayısı 

TABLO:3   HASTA ZİYARETLERİ

EPİLASYON AÇISINDAN MEMNUNİYET

ZİYARET SAYISI                             N                           (ORTALAMA LAS SKORU)*
 

 2-3                                                 11                                         6.11

 4-6                                                 15                                         5.17

 7-9                                                  8                                          5.28

 10-12                                              4                                          8.25

 > 12                                                3                                          6.20 

* Farklılıklar önemli değildir.
 

         SONUÇLAR

            LHR kliniğine giden tüm 42 hasta anketi doldurdu.Az sayıdaki hasta ankette bulunan belirli soruları cevaplandırmadı.Bu sorulardan elde edilenler sonuçların sayısına yansımıştır.Bu nedenle  tüm durumlarda sonuçlar toplamı 42 etmeyebilir.Bu hastalardan 24 ü Fitzpatrick cilt tipi I-III ve 18 i Fitzpatrick cilt tipi IV-V e sahipti. Pek çok hasta yüz epilasyonu için geliyordu.

           Epilasyon metotları

            Hastalar, lazer tedavisinden önce  birtakım farklı epilasyon  metotlarını  denemişlerdi, pek çoğu birden fazla metodu denemişti. En popüler metotlar şunlardı; İğneli epilasyon(16 hasta), ağda (14hasta), Tıraş (14 hasta) ve koparma (12 hasta). Diğer metotlar ise şöyleydi; Beyazlatma (7 hasta), tüy dökücü kremler (6 hasta), diathermy (1 hasta) ve ip (1 hasta) iki hasta lazer tedavisinden önce hiçbir  epilasyon metodunu kullanmamıştı.

            Lazer tedavisi süresince  12 hasta başka hiçbir  epilasyon metodunu kullanmıyordu. 27 hasta lazeri başka bir metotla beraber kullanıyordu.Bunlardan 19 u tıraş ediyor, 3 ü koparıyor, 3 ü  ağda uyguluyor, 1 i beyazlatma  metodunu kullanıyor ve 1 i de tüy dökücü krem kullanıyordu. 2 hastada lazerle beraber diğer birkaç  metodu daha kullanıyordu.

            Epilasyon sıklığı

            36 hasta hem lazer tedavisinden önce hem de tedavi esnasında epilasyon sıklıklarını belgelemişlerdir(Tablo.2). 22 hasta (% 61) öncekinden daha az sıklıkta,9 hasta ( % 25) öncekiyle aynı sıklıkta, 5 hasta (%14) öncekinden daha fazla sıklıkta epilasyon yapıyordu.

            Hasta memnuniyeti

            Epilasyon açısından  lazer tedavisinden memnuniyet, LAS üzerine , 0 = Hiç memnun değil ve 10= Çok memnun şeklinde  kaydedildi.Fitzpatrick cilt tipi I-III e sahip 23 hasta 6.6 lık bir ortalama skoru verdi.(ranj:0.3- 10 ,medyan:7.0),17hasta (% 74) 5 veya  daha büyük  sonuç işaretledi..Fitzpatrick cilt tipi IV-V e sahip 18 hasta 5.7 lik bir ortalama skoru  verdi.(ranj 0,5 – 10 medyan 6,4 ) 11hasta (%61) 5 veya  daha büyük sonuç verdi( Farklılıklar önemli değildir.)

            Tüm cilt tipleri birleştirildiğinde 41 hasta 6,2 lik bir ortalama skou verdi (ranj 0.3-10 , medyan 6.7 ) 29 hasta (%71) 5 veya daha  büyük sonuç verdi. Yapılan  tedavinin  sayısının kaydedilen  memnuniyet  skoru üzerinde hiçbir önemli etkisi yoktu(Tablo 3)

            Lazer tedavisi alternatif  iğneli epilasyon ve ağda gibi diğer tüy yok etme yöntemleri ile karşılaştırıldığında lazer tedavisinden memnuniyet  LAS üzerine 0= LHR  diğer metottan çok daha kötü ve 10= LHR diğer  metotlardan çok daha iyi  şeklinde kaydedildi.İğneli epilasyonla karşılaştırılan lazer tedavisi 8,6 lık bir ortalama skor verdi(ranj: 4,6-10 medyan 9,3 N=26 ) ve ağda ile karşılaştırıldığında 7,7 lik bir ortalama skor verdi( ranj 1.7-10 medyan 8,4 N= 31 )

            Hastalara istenmeyen tüyleri bulunan diğer hastalara lazer tedavisini tavsiye etme olasılıklarının ne olduğu , LAS üzerende 0= Asla tavsiye etmem ve 10= LHR yi her zaman tavsiye ederim şeklinde sorulmuştur. 40 hasta  8,3 lük bir  ortalama skor verdi (ranj 0.5-10 medyan 9.4)

            Yan Etkiler

            41 hastayan etki olup olmadığını belgeledi.32 hasta (%78) hiçbir yan etki ile karşılaşmazken 9 hasta yan etki (%22) yaşadı.Eritem(4 hasta), Hiperpigmentasyon(3 hasta), su toplaması (2 hasta) ve acı, beyaz başlı sivilceler,papüller,kaşıntı, ve kuruluk hissi(hepsi birer hastada) kaydedilmiştir.

            Hasta beklentileri

Hastalara kliniğe gelmeden önce LHR ile  ilgili beklentilerini kapsayan sorular soruldu./ hasta (% 54) lazer tedavisinin tüm istenmeyen tüylerini g,dereceğini düşünüyordu.Buna karşılık, 6 hasta (%46)böyle düşünmüyordu.(N=13)   3 hasta  (%8) lazer tedavisinin bir  seansta istenmeyen tüm tüylerini gidereceğini düşünüyordu,buna karşılık 36 hasta (% 92) böyle düşünmüyordu.(N=39) Hastalar,ortalama 6 tedavi seansına katılmayı bekliyordu(Ranj 1-12 medyan 6.0 N=37)

Hastalara lazer tedavisinin kliniğe gelmeden önce sahip oldukları beklentinin ne kadar yakınında olduğu LAS  üzerinde  0= Beklentilerimin hiç yakınında değil  ve 10= tam beklediğim gibi  şeklinde  soruldu.41 hasta 5.5 lik bir ortalama skor verdi(Ranj 0-10 medyan 6.8) Bu hastalara daha sonra aynı soru soruldu, ancak bu sefer soru  lazer tedavisi düşüncesi ile  geldiklerinde   tedavi ile ilgili bilgilerin açıklandığı kliniğe  ilk başvurularından sonra sahip oldukları beklentilerinin ne kadar yakınında olduğunu şeklindeydi. 41 hasta 6.3 lük bir ortalama skor verdi.( ranj 0.2-10 medyan 7.0) 

Tartışma

            İstenmeyen tüylerin epilasyonunda  artık pek çok merkezden ulaşılabilen ,lazerlerin kullanımı etkili bir tedavi şekli olarak karşımıza çıkmaktadır.Kıl köklerinin seçici bir şekilde yok edilmesi için kıl kökü ve kıl soğanı ve papillanın termal olarak zarar görmesine yol açan birkaç lazer geliştirilmiştir(2). Ruby(3), Alexandrite(4), Diode(5) ve Nd:YAG (6) lazerleri istenmeyen tüylerin yok edilme tedavisinde başarılı olarak kullanılmıştır.Açık renk cilt ve siyah saça sahip hastalarda lazerle  pek çok  optimal sonuç alınmıştır(2).

            Her tür tedavide hasta memnuniyeti büyük önem taşımaktadır.Bu epilasyonun(9,10) yanı sıra resurfacing(7) ve gözle ilgili müdahaleler(8) gibi diğer lazer terapisi uygulamalarında değerlendirilmektedir.Alexandrite lazer tedavisi gören hastalarla ilgili yeni bir çalışma 5 noktalı bir değerlendirme ölçeği kullanılarak doktorlar veya hemşirelerin tedavi ettiği benzer hastalarda memnuniyet oranlarını  ortaya çıkarmıştır.

            Bu çalışmada  LHR ye devam eden hastaların %71 i epilasyonla ilgili tedavilerinin sonuçlarından memnuniyetlerini ifade etmişlerdir.Bunların ortalama LAS skoru 6.2 dir.Burada 0= hiç memnun değil  ve 10= Çok memnundur. Alınan tedavilerin  sayısı ve Fitzpatrick cilt tipi I-III e sahip hastalarda yüksek bir ortalama LAS skoru 6.6 bulundu.Buna karşılık Fitzpatrick cilt tipi IV-V e sahip hastalarda bu değer 5.7 idi, ancak bu fark önemli değildi.Ayrıca hastaların LHR yi istenmeyen tüylere sahip diğer hastalara tavsiye etme olasılığı bulunmaktadır.Burada ortalama LAS skoru 8.3 tür.0= Asla tavsiye etmem ve 10= LHR yi her zaman tavsiye ederim. Hastaların çoğunluğu (%61) lazer tedavisinin sonucu olarak öncekinden daha az sıklıkta epilasyon yapmaktadır.Lazer tedavisine gelmeden önce değişik metotlar benimsenmişti bunların en yaygın olanları iğneli epilasyon  ve ağdadır.Lazer tedvisi sürecinde hastaları 2/3 ü lazeri başka bir epilasyon metoduyla birleştiriyordu;bu örneklerin %70 inde tıraştı. Önemli sayıda hasta (%29) lazer tedavisi süreçlerinde başka bir epilasyon şekline ihtiyaç duymuyordu.Lazer tedavisi  iğneli epilasyon ve ağda  ile sırasıyla 8.6 ve 7.7 lik bir ortalama LAS skorlarıyla karşılaştırıldı,burada 0=Lazer tedavisi çok daha kötü  ve 10= lazer tedavisi çok daha iyidir.Bu , iğneli epilasyonla karşılaştırıldığında elde edilen veriler ,Görgü ve Sommer inde  belirttiği gibi gözle görünür şekilde (11) diğer tedavilerden daha fazla etkili ve tolere edilmesi daha yüksek olan bir tedavi yöntemi olduğu konusunda desteklemektedir.Hastaların% 22 sinde yan etki görülmüştür,ancak hiçbir yara izi oluşumu bildirilmemiştir.

            Lazer tedavisi ,0=beklentilerimin  hiç yakının da değil  ve 10=  Tam beklediğim gibi olacak şekilde  5.6 lık ortalama LAS skoru ile  hastanın kliniğe  devam etmeden  önce  sahip olduğu tedaviyle ilgili  beklentisine pek erişememektedir.Bu yetersizlik , hastaya bilginin verildiği ilk klinik başvurunun ardından düşmektedir.Kliniğimizde ilk başvurularında tüm hastalara ,tüylerde yaklaşık %60 lık bir azalma sağlanmasının beklenebileceği bir tedavi sürecine  girecekleri anlatılır.Hastanın  tedaviden memnuniyeti, tabii ki de sonuçlara bağlı olacaktır.Bu çalışmada, hasta memnuniyetini objektif tüy azalmasıyla ilişkilendirecek yeterli veri elde etmek mümkün değildi.

            Sonuç

            LHR ye devam eden hastalar,tedavilerinden memnun kalmışlardır.Lazer terapisini tavsiye etme istekliliği de yine hastanın tedaviden memnuniyetini göstermektedir.
 

            Kaynaklar 

1- Loo WJ.Lanigan SW.Laser treatment improves quelity of life of hirsute fameles.Clin Exp Dermatol 2002:27:489-41

2- Lanigan SWMAnagementof unwanted hair in fameles Clin Exp Dermatol 2001:26:644-7

3- Sommer S.render C. Burd R.Sheehan-Dare R.ruby Laser treatment for hirsutiszm:clinical response andpatient tolarance.Br J dermatol 1998:138:1009-14

4- Nanni CA.Alster TS:long-Pulsed alexandrite laser assisted hair removal at 5, 10 and 20 millisecond pulse durations lasers Surg med 1999;24:332-7

5- Loo ww.Quintana AT.Geronemus RG,grossman MC.Prospective study ofhair reduction by diode laser (800nm) with long term follow up Dermatol surg 2000:26:428-32

6- Bencini PL.Luci A.Galimberti .M.Ferranti G.Long term epilation with long pulsed neodymium.Yaglaser dermatolsurg 1999;25:175-8

7- Trelles MA.Pardo L.Ayliffe P.et.al.Patients answers to apostoperative questionnaire related to laser resurfacing facial palst surg 2001;17:187-92

8- Miller ae. McCulley JP.Bowman RW et.al patient satisfaction after LASIK formyopia CLAO J 2001 ;27:84-8

9- Molrey S Gault D.Hair removal using the long pulsed ruby laser in children J Clin Laser Med Surg 2000;18:277-80

10- Freedman BM.Earley RV.Comparing teratment outcomes between physician and nurse treated patients inlaser hairremoval J.Cutan Laser Ther 2000;2:137-40

11- Gorgü M.Aslan G.Akoz,T Erdoğan B. Comparison ofalexandrite laser and electrolysis for hair removal Dermatol surg 2000;26:37-41