JACK CARLEY PERFUMER &  FLAVORIST -Sayı 29 KASIM-ARALIK (26-32)

Çeviri: Aylin GÜLEÇ KUAFÖRLÜK VE GÜZELLİK UZMANI

DOĞAL KOKUNUN İÇERİĞİ 

DOĞAL KOKU ve BİLEŞENLERİ
 

Güzel Kokunun Karışımındaki Madde Nedir? 

Doğal koku bitkilerden elde edilen uçucu ağlarla oluşturulan bir bileşimdir. Bunların içerisinde çiçeksi karışımlar (konsantrasyon ve İçerikler) ve oleoresin vardır.

Bu makale için çiçeksi sular (kokular) ve bitki bilimin karışımlarından yararlanılmıştır.

FREDONIA GROUP Pazar araştırması çalışmalarına göre  doğal özlerle oluşturulan uçucu yağların piyasası 2 milyar dolar ya da kokulu maddelerin dünya pazarında payına bakacak olursak bu yaklaşık %11.6 gibi bir orana sahiptir.

1989 ‘dan beri doğal olan şeylere müşteri talebi 2 kat artmıştır. Öyle ki bu içecek ve hatta şampuanlarda bile aranır bir özellik olmuştur.

Bugünün tüketicilerinin daha bilinçli ve sorgulayıcı olmaları, satın alacakları ürünlerde daha fazla fark gözetmeleri, üreticileri daha fazla çalışmaya ve farklı ürünler sunmaya teşvik etmiştir.

ETİKET

Güzel koku ve güzellikle ilgili iş yapan şirketlerde doğal ürün kullanımı onlara adeta bir etiket olmuştur ve kaliteleri o oranda değerlendirilmiştir. Üreticiler de pazar paylarını geliştirmek için bilinçli tüketiciye sağlıklı olan ürün geliştirmek için çeşitli yolların arayışı içindedirler.

Bu sektördeki üreticiler yasalarla sınırlanmış ve çeşitli sınıflamalarla onlar için bu durum onlara olan talebi arttırıcı iyi ya da kötü bir etiket olmuştur. Ayrıca bu üreticiler kişisel bakımda en son ilerlemeye ayak uydurmak için doğal ürünleri süratle kullanmaya başlamışlardır.

Endüstride antioksidanları sıklıkla duyarız. Volkanik organizmalar dışında, yaban mersini, tohumlarının yağı, paçuli, marajuca omega 3, omega 6 ve polyfenol bu özelikleri açısından oldukça zengin maddelerdir.

Avrupa’da bu sektörle uğraşan kişiler içerikte yazılı olan maddelerin varlığını ispatlamak zorundadırlar.

2004 yılının Eylül ayında düzenlenen “ Avrupa Kozmetik Düzenlemesi Direktifleri” göre alerjik özelliği olduğu tespit edilen 26 koku maddesi belirlenmiştir.

Uçucu yağların birçoğunun içinde bu listedeki maddeler bulunmaktadır. Bu maddeler arasında ( coumarin, eugenol, geraniol, citronellol, ubiquitous linalool) bulunmaktadır.

Eğer bugün kalıcı bir ürün yaratılmak ve marka olunmak isteniyorsa tüm bunlara dikkat edilmesi gerekmektedir.

Şimdi ortaya çıkan soru ise kaçınılmaz olarak “böyle bir ürün nasıl yaratılır” sorusudur.

Bu listedeki alerjenlerin kullanımı konusunda Avrupa’da ciddi yaptırımlar vardır. Bu durum er yada geç tüm ülkeleri etkileyecektir. Çünkü Amerikalı ya da Kuzey Amerikalı Pazar yolları üzerinde olduğundan bunlara dikkat edecek ya da mutlaka edilecektir.

PARFÜMÜN TARİHİ  

Uzun zaman boyu alerjik madde tanımından önce doğal koku günlük hayatın bir bölümüydü.

Bundan 4000 yıl önce Mısırlılar gül, tarçın, uçucu yağlar gibi güzel kokular üzerine çalışmışlardır.

İnanç yani tanrılara güzel kokular sunmak isteği de bu çalışmaları tetikleyen bir nokta olmuştur. Dini ayinlerde bu amaçla tütsüler yakılır ve duaların bu yolla tanrıya ulaştığı, tanrıların memnun olduğuna inanılırdı.

Bir diğer amaç yani üçüncü olarak da tanrılara yapılan bu ayinler sırasında kötü kokuları maskelemekti.Parfüm laboratuarları Mısır ve İsrail’deki tapınaklarla ilişkilidir. Örneğin bir tapınak kompleksinin bulunduğu En Gedi İsrail’de 6. yy. ait bir parfüm laboratuarı bulunmaktadır.

Yine Asurlular” Bitkilerin Kitabı”  isimli bir çivi yazısında 2000 yıl öncesinde sadece tedavi edici bitkileri değil;güzel kokulu merhem ve parfümler içinde çalışmalar yapmışlardır. Hatta bunlar arasında kötü nefes kokusunu gideren bir içkiden de (gargara) bahsedilir.

Romalılar döneminde ise aromatik banyolar oldukça revaçta idi. 

MODERN DÖNEM ve KOKULARIN TARİHİ

Güzel kokuların endüstriyel anlamda ilk gelişmesi parfüm endüstrisinin merkezi olan Fransa’nın Grasse kasabasında olmuştur. 16 yy.2da fabrikalar eldivenler üretmeye başlamışlardı ve sonraları parfümlü eldivenler üretmişlerdir. Bu üretimde (1547-1559) Fransa Kraliçesi Catherine De Medici’nin kokulu eldivenlerinin popülerliği etkili olmuştur. Fabrikalar da bu yönde çalışmalarını arttırmışlardır. Kullanılan kokular arsında misk,kehribar gibi kokular gelmekteydi.

Batılılar yeni kokular üretmek konusunda sınırların ötesinde maddeleri denediler. Bunların arasında ağaç gövdeleri, tahtalar, meyve kabukları hatta hayvansal kaynaklardan yararlanmaya çalıştılar.

Fransız parfümleri özellikle K.Afrika, Mısır ve Tunus’ta oldukça fazla miktarda üretilir ve bu ülkeler Fransız parfümerisinin adeta temsilcilikleri gibidir. Pek çok klasik koku için temel olan çiçeksi yağ içerenler: gül, yasemin portakal çiçeği ve petitgrandır

Fakat daha özel olan koku karışımları İtalya’da keşfedildi. 1792 yılında portakal yağı, limon, Fransız lavantası ve bergamot gibi karışımları ve Mısırlılarında bilgilerini kullanarak İtalya’ya ait olan ünlü kolonyayı bulmuştur.

Böylece parfüm endüstrisini meydana getiren ilk  adımı kolonya olmuştur. Fransa’nın kokuları daha sonraları Almanya’da üretilen “4711 Glockengasse Kolonya” yaratımında etkili olmuştur. 

DEĞİŞEN TRENDLER 

Doğal kaynakların temellerini bulmak için yıllarca arıtma, damıtma gibi işlemler yapılmıştır.

Uçucu yağ Avrupalı için şimdi önemli bir gelirdir. Kuzey Afrika ve İtalya nüfus, sosyal kültürel ve teknolojik birçok değişimin yanı sıra eski doğal ürünlerin yetiştiği bir bölgedir.Çin ve Hindistan ise yine birçok bitkisel uçucu yağ ve diğer doğal ürünlerin başlıca üreticileridir.

Bunu % 15’lik dilimi ile portakal ve nane yağı üretiminde Birleşik Devletler izler. Bu pazarda bu ürünlerin dışında Birleşik Devletler yok gibidir. 

GELİŞİM 

Doğal olan ürünler ve uçucu yağların önemini inkar etmek doğru olmayacaktır. Bahsedildiği gibi parfüm ve yiyecek sektöründe bir bütünün %12’si yani yaklaşık 18 milyar dolar gibi bir miktarı kapsayan koku oldukça önemlidir.

Fredonıa Group yaptığı çalışmalarda sundukları rapora göre 2004-2009 yılları arasında uçucu yağ ve doğal ürün sektörü %30 oranında artacak ve yine aynı dönemler arasında Birleşik Devletlerin Pazar pay oranı % 6 oranında artış gösterecektir.

Bitkisel uçucu yağ pazarı için bu iyi ve önemli bir haberdir. Özellikle bölgelere has olan geleneksel ve soyu tükenme tehlikesi içinde olan bitkiler düşünüldüğünde bu artış kokularında fazlaca üretilmesini sağlayacaktır. 

PAZAR PAYLARI 

Birleşik Devletler bu pazarda alanlarını gün geçtikçe geliştiriyor. 2004 yıllından beklenen değer 7.7 milyar dolardır. Birleşik Devletler Loreal, Procter & Gamble, Este Lauder, Shısedo gibi markalar ile kozmetik parfüm ve tuvalet ürünlerinde liderlere müdahale etti ve giderek yükseliş kazandı.  Bu yarış fiyatları ve dolayısıyla Pazar dağıtım ağlarını da değiştirdi.

Güzel kokuların oldukça geniş bir kullanım alanı vardır. Saç bakımı hatta mum pazarında dahi 3 milyar dolar gibi bir oran çıkar karşımıza…

Şimdilerde popüler olan pazar güzel kokularken, farklı Pazar depoları olanlar arka planda kalmıştır. 

DOĞALIN MEYDAN OKUMASI 

Daha düşük bir maliyete sahip olmasından dolayı aromatik kimyasallar ve doğal olmayan maddeler oldukça fazladır. Bu durum şu ikilemi ortaya çıkarır:

1. Müşterinin çıkarı yani sağlıklı ve en iyisini hak ve talep eden müşteri potansiyeli
2. Müşteriye bu işi pazarlayan şirketlerin çıkarı

Şu bir gerçektir ki bütün pazarlarda doğal olan kişisel bakım ürünleri daha pahalıdır ve her zaman daha fazla ücret ödenir.

ERKEKLER ve YAŞLI NÜFUS 

Doğal ürünler, SPA merkezleri, kozmesotikler, aromaterapi ve güzellik alanında talep oldukça artıyor ve hızla artmaya da devam edecektir.

Bakımlı erkekler görünüşlerine önem veriyor ve kendileriyle ilgileniyorlar. 2007 yılında bebek ürünleri piyasasında canlılık devam edecek, 40 yaş üstü erkeklerin de piyasası da ivme kazanarak büyüyecek.

Cosmetic&Toiletry dergisinin 1300 erkek üzerinde “Erkeklerin Sağlığı” isimli çalışma sonuçlarına göre erkeklerin %67’sinin 10 yıl öncesine göre daha bakımlı ve daha iyi olduğu ortaya çıkmıştır.

Yine bu araştırma sonuçlarına göre erkeklerin %78’i iyi görünmek için spor, %86’sı ise iyi görünmek için cilt bakımı gibi yöntemlere başvuruyor.

Bu sektörde 2004 yılından beklenilen %7’lik artışla 350 milyar dolar gibi bir rakamdı. Erkekler ve parfümlerle ilgili oldukça ilginç bulgular vardır:

1. 1998 yılında %38 olan güzel koku kullanımı günlük %42 oranında artmıştır.
2. Erkekler 4 ya da 5 farklı marka parfüme sahiptir.
3. Genelde tercih edilen kokular arasında egzotik meyveler, vanilya, bitki (otumsu) kokular vardır.

DOĞALIN CAZİBESİ

Yakın zamana kadar tüm insanlar kişisel bakımlarında doğal içerikleri tercih etmişlerdir. Birleşik Devletlerde doğal olan kişisel bakım ürünleri %10 gibi bir dilimle 4,5 milyar dolardır.

TANIMLAMALAR

Tüketiciye yönelik her pazarda büyük ya da küçük her üründe doğal içerik olması aranır. Hatta aksi durumlarda bu bazı şirketleri zor durumda bırakacak davaların dahi açılmasına sebep olmuştur.

Müşteri için doğalın anlamı nedir? Organik mi? Organik olan içeriği müşteri açıkça görmek ister uluslar arası Pazar çalışmaları da hep bu yöndedir. Doğal ile organik arsında bir bağ  vardır. Organik doğaldan daha yüksek bir katkısızlığa sahiptir. Ama organik tam olarak nedir?

Basit yöntemlerle ancak kontrollü ortamlarda yapay gübreler kullanarak yetiştirilen maddelerdir

“Organik ürünler her zaman doğaldır; ancak doğal ürünler her zaman doğal değildir. 

FİYATLANDIRMA 

Paradoks oluşturacak birkaç cümle öncesine bakıldığında aroma kimyasal maddelerin kullanımı ki bunun anlamı düşük maliyet, düşük fiyattır. Ancak doğal parfüm içerikleri ve uçucu yağlar daha pahalıdır.

Karışıma birde organik uçucu yağ katılınca karşımıza fiyat konusunda bu problem yani yüksek fiyat çıkar.

RİSKLER

Tony BURFIELD’in makalesi incelendiğinde bazı önemli noktalara dikkat çekilmektedir. Bu makalede sabun ve kozmetiklerden bahsedilmektedir. İlerde doğal ürün içeriği kullanımı yaygınlaşmazsa ciltte bu ürünlerin zarar oranı daha da artacaktır. Kendisine bu kadar önem verilen doğal, tekrar dönüşüm için soyu tükenmekte olan 5711 bitki, parfüm ve kozmetik sektörü için tekrar yetiştiriliyor.

Burfield ilaveten ekolojik dengenin sağlanması için yeşil politikanın desteklenmesini istiyor. Ticarette de bunu destekleyici yönde mevzuatlara uygun çalışmaya önem verilmelidir.

Bitki bilimsel araştırmalarda egzotik olana eğilim ve üretimle ilgili ortaklıklar artmaktadır. Ancak bu yönde yapılan ortaklık çalışmaları kozmetik dünyasında gereksiz gibi algılanmakta ve yeterli çalışma yapılmamaktadır. Bunun yanı sıra bu alanda uzman bir kadronun olmaması da problem yaratmaktadır. Genellikle kozmetik ürünlerin (etnobotanik) bu tür yöntemlerle yapılması  egzotik bitkilerin yetişmesini sağlayacak; bu durum fiyatlar da etkileyecektir.

Burfield’in yok olma riski içinde saydığı bitkiler arasında orkide, sandal ağacı, sedir,pelin otu vb.. gibidir.

Burfield açıklamalarında doğala karşı yapay gübrelerle sentetik yetiştirilmesi değil;tam tersine soyu tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olanlara yapıcı bir açıklama getirmek içindir.

Üretici ve yöneticiler farklı metotlar kullanırlarsa bu sorun ortadan kalkacak ve başarılı olacaklardır. Elbette bu da planlı ve akılcı olunarak başarılacaktır.

Özetlenecek olursa mevcut olanla kısıtlı olan arasında bir inceleme yapmak gerekirse ve bunu yöntemler açısından müşterilerde değerlendirirse doğal olan iyidir ama bulunan farklı yöntemlerle üretilen organik olan çok daha iyidir.

ÇÖZÜME DOĞRU 

Şimdi şu üç içeriği tekrar inceleyelim:

1. Aromatik Kimyasallar
2. % 100 Doğal Olanlar
3. Organik Olanlar

Parfümlerin maliyetine bakalım Müşteri böyle bir parfüme nasıl bir fiyat talep eder?

İkilem budur. Sorgulamamız gereken kimyasallar ve doğalların farklı fiyatı.

Ama bu ikilem parfüm yaratımlarını nasıl etkiliyor? Yıllar geçtikçe bu ikilemin ortadan kalkacağı esastır. Elbette doğal olan sentetik olana galip gelecektir. Ancak  bunun hızlanmasını sağlayan en büyük etken müşterinin isteği olacaktır. Doğal ürün aynı tarımda da çok yakıdan gördüğümüz böcek istilası, iklim değişimleri gibi yine doğal faktörlerden etkilenen ekin parçalardır. Burfield’in makalede belirttiği gibi bu zaman, plan ve isteklilik gerektirir.

B da ancak tüketici, şirket ve güzel koku imalatçıları arasında işbirliği gerektirir. Parfüm içerikleri konusunda üretimciler ile güzel koku imalatçıları daha yakın bir işbirliği yapmalıdır.

Bu üreticilerin pazara hakim olmasını sağlamasının yanı sıra arzı tam zamanında karşılamalarını da sağlayacaktır.

Örneğin bundan 4000 yıl önce Mısırlılar tarçın, gül, kasnı gibi doğal koku içeriklerini kullanmışlar ve güzel kokular yaratmışlardır. Dikkat edildiğinde bugünün kokuları da aynı doğal ürünleri içermektedir ve içerecektirde ...