SİVİLCE

Soru: Sivilce (akne) nedir?

Genel olarak 'sivilce' adıyla bildiğimiz akne en sık rastlanan cilt problemidir. Genellikle yüzde, bazen göğüs ve sırtta görülebilir. Sivilce sadece bir deri hastalığıdır ve genel sağlığı etkilemez.

Soru: Sivilce nasıl oluşur?

Akne derimizde bulunan yağ bezlerinin bir hastalığıdır, normalde bu bezlerin salgıladığı yağın deri yüzeyine çıkarak atılması gerekir. Ancak ergenlik döneminde yağ bezi daha fazla yağ salgılar, bu yağın deri yüzeyine geçişini sağlayan kanal yoğunlaşmış bir yağ kütlesi nedeniyle tıkanır. Aknenin temel nedeni bu tıkanmadır.

Bu tıkaç doğal bir boya nedeniyle (kirden değil!) siyahlaşır ve cildimizde zaman zaman gördüğümüz ve sıkmaya çalıştığımız siyah noktalar oluşur. Ancak tek neden bu değildir.

Derimizde ne kadar temizlesek de birçok bakteri bulunur. Bu bakteriler yağ bezlerinin tıkalı olan kanallarından içeri girerek hem varlıklarıyla hem de ortaya çıkardıkları birtakım kimyasal maddeler nedeniyle tıkanmış olan yağ bezinde iltihaba yol açarlar.

Soru: Kıl kesesi (folikülü) nin yapısı nasıldır?

Kıl kesesi (folikül) hücrelerle döşelidir ve keseye yağ sağlayan bir yağ bezi ve kıl içerir.

 

 

Soru: Sivilcenin genel görüntüsü nasıldır?

Sivilcenin 3 tipi vardır: Beyaz başlılar, siyah başlılar ve iltihaplı olanlar.

Beyaz başlı sivilceler:

Ölü hücreler ve diğer maddeler kıl kesesinde (folikül) birikip yolu tıkadığında oluşur.

Siyah başlı sivilceler:

Oluşumları beyaz başlılar gibidir; fakat bunlarda tıkayıcı içerik cilde doğru çıkıntı yapmıştır. Bu çıkıntıdaki yağ ve diğer ölü hücreler renk değiştirir ve siyahlaşır.

İltihaplı sivilceler:

Tıkanmış kıl kesesinin içinde basınç arttığına ve kese duvarları yıkıldığında oluşurlar. Yağ, ölü hücreler, kıl ve bakteriler cildin alt tabakasına yayılırlar. Gözenek etrafındaki deri kızarık ve iltihaplı bir hal alır. Beyaz kan hücreleri (akyuvarlar) iltihaba müdahale etmek için olay yerine gidince cerahat oluşur.

 

 

Soru: Neler sivilceye yol açar?

Sivilce esas olarak ergenlik çağındaki gençleri etkiler. Ergenlikteki hormonal değişikliklerden kaynaklanan cildin artmış miktarda yağ salgılaması sonucudur. Sivilceye yol açan veya açmayan hormonlardan etkilenme dereceleri kişiden kişiye değişir. Sivilcenin diğer nedenleri:

· Genetik faktörler (kalıtımsal olarak ciltte geniş gözenekler bulunması ve büyük yağ bezlerinin bulunması)

· Stres

· Bazı ilaç tedavileri

· Bazı kozmetik maddelerinin kullanımı

Soru: Kimde sivilce olur?

12 - 17 yaş gurubundaki insanların tamamına yakını sivilceden yakınır. Bu gençlerin çoğunluğunda sivilce, yani normal kabul edilebilecek sınırlar içindeyken bir kısım gençte süreç daha şiddetli seyreder ve tedavi gerekir. Yani yüzde çıkan birkaç küçük sivilce gerçek anlamda bir sivilce hastasını tarif etmez.

Soru: Sivilce niçin tedavi edilmelidir?

Tedavinin en önemli hedeflerinden biri kist ve nodüllerin iz bırakmasını engellemektir. Bir diğeri, sivilceli kişinin sivilce süresini(bu süre bazen 10 yıldan çok daha uzun olabilir) kısaltmaktır. Üçüncü önemli hedef ise sivilceden kaynaklanan hoş olmayan görüntü nedeniyle bireylerin kendilerini aile ve arkadaş çevresi gibi sosyal ortamlarda izole edilmiş hissedilmelerini engellemek, bu durumun yol açabileceği psikolojik sorunları ortadan kaldırmaktır.

 

 

Soru: Hangi tedavi?

Ergenlik çağında görülen sivilceler genellikle yüzeysel (harici) tedaviye iyi yanıt verirler. Ancak yüzeysel tedavi tek başına yeterli olmazsa yerine ağızdan antibiyotik verilebilir veya her ikisi birden uygulanabilir. Antibiyotik tedavisinde amaç sivilceye neden olan bakterilerin sayısını azaltmak ve bunların neden olduğu iltihabı ortadan kaldırmaktır. Yüzeysel tedaviler ve tekrarlanan antibiyotik tedavisi altışar aylık kürler halinde uygulanabilir ve oldukça uzun zaman alabilir.

Yağ bezleri hormonların kontrolündedir; bu nedenle sivilce genellikle hormonların arttığı ergenlik döneminde ortaya çıkar. Bu hormonlar yağ bezlerini uyararak daha fazla yağ salgılamasına neden olurlar. Bazı genç kızlar ve kadınlarda hormon dengesizliği olabilir. Hem hormon dengesizliğine neden olan faktörleri ortadan kaldırmak hem de sivilce ile birlikte görülebilecek kıllanma ve benzeri diğer şikayetleri ortadan kaldırmak için bu bayan hastalara hormon tedavisi uygulamak gerekebilir, buna hekim karar verecektir.

Şiddetli sivilcelerin tedavisinde sentetik bir A vitamini türevi olan "izotretinoin" uygulanabilir. Bu tedaviler mutlaka dermatolog kontrolünde uygulanmalıdır.

Soru: Sivilce ergenlik boyunca devam eder mi?

Tedavi gerektiren sivilceli hastaların çoğunluğunda bu problem 25 yaşına dek ortadan kalkar, ancak küçük bir kısmında (kadınlarda %5 , erkeklerde %1) sivilce 40 yaşına dek sürebilir.

Soru: Yüzümü günde bir kaç kez yıkıyorum. Niçin hala sivilcelerim var?

Çoğu insan sivilcelerin kirli deriden kaynaklandığına inanır. Gerçek ise sadece yıkamanın sivilceleri yok edemeyeceğidir. Ancak yıkama aşırı yağı ve ölü hücreleri temizler. Alkol içeren temizleyiciler dahil bir çok ürün deriyi tahriş eder ve sivilceleri kötüleştirir. Günde iki kez su ve beyaz renkli, kokusuz, pH: 5.5 olan hafif bir sabunla cildi nazikçe yıkamak genellikle yeterlidir.

Soru: Sivilce mikrobik bir hastalık mıdır?

Sivilce normal olaral her deride bulunan mikropların normalden fazla yağlanan ve gözenekleri tıkanan deri ile etkileşimi sonucu ortaya çıkar. Yani tamamen mikroplara bağlı bir hastalık değildir.

Soru: Stres sivilceye yol açar mı?

Stres, sivilcelerin oluşumunda genellikle suçlanır. Stresin vücut üzerinde hormon değişiklikleri dahil etkileri vardır. Bazı vakalarda stres, gerçekten sivilceye yol açarken, bazılarında yardımcı olur.

Soru: Büluğ çağında sivilcelerim yoktu. Niçin yetişkinliğimde sivilcelerim çıktı?

Genellikle sivilce büluğ çağında başlar ve 20 li yaşlarda da devam eder. Bazı vakalarda sivilceler kadınlarda daha fazla olmak üzere yetişkinlik çağında da görülebilir. Sebebi tam olarak bilinmez.

Soru: Diyetin sivilcelerin oluşumunda rolü nedir?

Sivilceye yiyecekler yol açmaz. Ancak bazı insanlar özellikle çukulata, kola, fındık ve bazı yağlı yiyeceklerden sonra sivilcelerinde artış olduğunu hissetseler de bunun bilimsel bir açıklaması yoktur. Yine de böyle deneyimi olan kişilerin bu yiyeceklerden uzak durması önerilir.

Soru: Güneş sivilceye iyi gelir mi?

Çoğu insan güneş ışığının sivilcelerine iyi geldiğini hisseder. Sivilceler üzerine güneş ışığının ispatlanmış bir etkisi yoktur. Ayrıca sivilce tedavisinde kullanılan ilaçların çoğu güneşe hassasiyet yapacağından ve güneşin bilinen yan etkilerinden dolayı tavsiye edilmez. Güneşten korunmak için jel veya losyon gibi yağsız güneş koruyucular tercih edilir.

Soru: Tedaviye ne kadar süre ile devam etmeliyim?

Unutulmamalıdır ki sivilce yetişkinlerin aylar hatta yıllar süren bir problemidir. Yüzeysel tedaviler ve tekrarlanan antibiyotik tedavisi oldukça uzun zaman alabilir.

Soru: Kremleri sadece sivilcelere sürmek yeterli mi?

Hayır. Haricen kullanılan kremlerde amaç, sadece oluşan sivilceye tedavi etmek değil, aynı zamanda sivilce oluşumunu da engellemektir. Bu yüzden kremler, tüm yüze uygulanmalıdır.

 

Soru: Sivilceleri Sıkmak Sonucu Etkiler Mi?

Sivilcenin sıkılarak temizlenmesi önerilmez. Sıkma sonucu enfeksiyon yayılabilir. Özellikle cerehat derinde ise, onu çıkartmak için kuvvetle sıkmak daha derine kaçmasına ve daha uzun süre daha büyük boyutta devam etmesine, hatta yara izi bırakmasına neden olur.

Soru: Kozmetikler sivilceyi kötüleştirir mi?

Bazı makyaj malzemelerinin sivilceyi kötüleştirdiğine dair kanıtlar vardır. Bununla birlikte herhangi bir genelleme yapmak oldukça zordur. Sivilceli hastalara yağlı olmayan malzemelerle ve olabildiğince kısa süreli makyaj yapmaları önerilir. Saç sprey ve jellerinden yüz korunmalıdır.

Soru: Hamilelik sivilceyi etkiler mi?

Hamileliğin sivilce üzerindeki etkileri değişiktir. Bazen iyileşme bazen de kötüleşme sözkonusu olabilir, ancak hastaların büyük çoğunluğunda durum değişmeden kalır.

 

Soru: Sivilcenin nedeni aşırı yüksek seks hormonları mıdır?

Hormonlar tek başına sivilceden sorumlu değildir, problem yağ bezlerinin hormonlara karşı duyarlı olmasıdır. Sivilcesi olan kişilerin pek çoğunda hormon seviyeleri normaldir. Kadınların ve genç kızların %99'unda hormon seviyelerini ölçmek , adet düzensizlikleri ve aşırı kıllanma durumu sözkonusu olmadıkça gerekli değildir.

Soru: Ergenlik döneminde sivilceleri olan anne babaların çocukları da sivilce problemi yaşar mı?

Ne yazık ki sivilce genetik özellikler de içeren bir olgudur. Anne- babaların bu tür problemleri olması çocuğu da sivilce için aday yapar.

Soru: Traş edilen yerlerde sivilce çıkıyor, ne yapmalıyım?

Traş kremi yerine traş jeli, elektrikli traş makinesi yerine çift bıçaklı traş bıçağı kullanın. Traştan once ılık su ve sabunla sakallarınızı yumuşatın ve nazik bir şekilde tıraş olun.

Soru: Sivilce iz bırakır mı?

Şiddetli sivilce bazı hastaların cildinde kalıcı izler bırakabilir. Ayrıca, daha hafif vakalarda da sivilcenin iyileşmesinden sonra geçici bir süre ciltte iz görülebilir. Bu süre 6 - 12 aya kadar uzayabilir. Bazı renk açıcı kremler ve dermatologlarca uygulanacak yumuşak soyma işlemleri (peeling) bu süreyi kısaltabilir.

 

 

Soru: Sivilce bayanların adet (aybaşı) dönemlerinde daha kötüye gider mi?

Evet, bazı kadınlarda adet dönemlerinden 2 - 7 gün önce sivilcelerinin daha kötüye gittiği görülmüştür. Bu durum hormon seviyelerindeki değişmeden kaynaklanır.

Soru: Terleme sivilceyi etkiler mi?

Evet, Bu, muhtemelen terleme ile ciltteki gözeneklerin tamamen tıkanması ve dolayısıyla iltihabi bir durum oluşması nedeniyle olur.

Soru: Nemli havada sivilce kötüleşir mi?

Evet. Terlemeye yol açarak sivilceleri arttırabilir.

Soru: İlaç kullanımı sivilceyi etkiler mi?

Evet, bazı ilaçlar bunu yapabilir. Özellikle uzun süre ağızdan alınan kortikosteroidler (hormon içeren ilaçlar) ve antiepileptik (havale önleyici) ilaçlar sivilce oluşumunu artırabilir.

Soru: Giysiler sivilceyi etkiler mi?

Sıkı saç bantları, dar elbiseler, sürtünme, havasızlık ve terleme sivilce oluşumuna veya mevcut sivilcelerde artışa yol açabilir.

Soru: Sivilce tamamen yok edilebilir mi?

Sivilce kontrol edilebilir, ancak tam olarak şifası yoktur.

 

Unutmayınız ki sivilce tedavisi uzun süreli ve sabır gerektiren bir süreçtir.

Hiçbir sivilcenin gülümsemenizdeki güzelliği perdeleyemeyeceğini unutmayın.

Kaynaklar:

1. http://www.cocugumun.sivilceleri.com/

2. http://www.sivilcelerim.com/

3. http://www.mustafamete.kimdir.com/

4. http://www.genetikbilimi.com/genbilim/aknevesivilceler.htm

5. http://www.hekimce.com/phpler/kozmetik.php?idno=sivilce.rda

6. http://www.medicare.gen.tr/medicareonline/estetikguzellik/estetikdetay.asp?dosya=akne.htm&uzm1=25&org1=1&uzm2=&org2=

7. http://www.turkderm.org/info/i21.html

8. http://www.roaccutane.com.tr/

9. http://www.capederm.com/info_acne.htm

10. http://www.aad.org/pamphlets/acnepamp.html

11. http://www.dermnetnz.org/index.html

12. http://www.freenet.scri.fsu.edu/HealthGazette/acne.html

13. http://www.m2w3.com/acne/facts_index.html

14. http://www.derm-infonet.com/acnenet/index.html

Hazırlayan:Dr. Pelin EKMEKÇİ

DANIŞMA HATTI